by
Angelo Xuereb
Il-Knisja
hija l-poplu ta’ Alla imwaqqfa minn Sidna
Gesù Kristu li tigbor lill bnedmin kollha sabiex jiksbu is-salvazzjoni
eterna.
Però
jista jigri li fuq pjan pastorali ghal diversi ragunijiet flimkien man- nuqqas
ta’ taghlim, il-poplu jkollu idea zbaljata, inezatta jew mhux cara. Ghalhekk
fil-katekezi u l-pastorali taghna il-hidma taghna trid tigi immirata biex
niffurmaw fina nfusna u fil-poplu idea kemm jista’ jkun teologikament korretta
kif ukoll ghanja fil-hsieb.
L-ewwelnett
irridu nispjegaw kif l-iskrittura tfisser lill-Knisja. Infatti t- Testment l-Antik
juza l-kelma Ebrajka kahal li tfisser “gemgha migbura” (Komonchak
Joseph-Collins Mary, The New Dictionary of Theology, Bangalore 1966, p.186). “Fis-sens
baziku taghha qahal hija l-gemgha ta’ lsrael migbura minn Alla (e.g; Deut
5:19, 23:2-9, 1Kron 28,8, Num 16:3, 20:4, Mic 2:5)”(Ibid). Fit-Testment
il-gdid beda jigi uzat t-termini ekklesia li tfisser l-istess bhal kahal
tat-Testment il-Qadim.
Ghalhekk
ix-xjenza tal-fenomenologija tghinna wkoll nifhmu x’inhija l-Knisja. Hija
tixbah lil kull socjetà tal-bnedmin. Kif f’kull socjetà hemm struttura u
tmexxija, dawn jezistu wkoll fil-Knisja. Izda l-insistenza taghna trid tkun li
l-Knisja, ghalkemm hija socjetà li tixbah lil gruppi tal-bnedmin madankollu
hija gejja minghand Alla. F’dan il-kuntest irid ikun hemm
l-edukazzjoni biex in-nisrani jhobb minn qalbu lill-Knisja avolja jaf li
xi drabi fl-istorja taghha xi uhud minn wliedha ma tawx xhieda hajja tal-Vangelu.
Il-Knisja
ghandha l-origini taghha fit-Trinità. “lc-cavetta biex nifhmu l-Kostituzzjoni
Konciljari. . . . . tinsab lejn il-harsa tal-Knisja b’mod Trinitarju, poplu
migbur fil-ghaqda tal-Missier, l-Iben u l-Ispirtu s-Santu. Il-Knisja, kif inhija
prezentata fl-ewwel kapitlu tal-Lumen Gentium, tigi mit-Trinità, u hija
strutturata fuq ix-xebh tat-Trinità. Hija gejja mill-gholi u fl-mixja lejn is-sema
in kwantu hija ‘Regnum Dei praesens in mysterio’, il-Knisja hija fl-Istorja,
izda ma hijiex biss frott ta’ l-istorja, ta’ dak li jidher” (Forte
Bruno, La Chiesa della Trinità, Milano 1995, p.67).
Hekk
fil-pastorali u l-kateketika ghandna nahdmu biex l-insara jhobbu aktar
lill-Knisja. Hekk fil-moviment gdid tan-neokatekumenali wahda mill-istages hija
li n-nisrani jiskopri l-Knisja. “Wahda mill-iskoperti l-aktar sorprendenti hi
, li wara xi ftit taz-zmien fil-mixja, in-nisrani jibda jaghraf lilu nnifsu
bhala “parti minn haga shiha”, bhala membru ta’ komunità . .. Ftit ftit
il-Knisja tibda titwieled f’ruhu u b’hekk tikser l-individwalizmu religjuz
tieghu. Hu jghaddi milli jqis il-Knisja bhala organizzazzjoni ghas-servizzi
religjuzi sabiex jghixha bhala
komunità ta’ ahwa li minnhom ukoll ghandu jimpurtah.”(Blàzquez Ricardo,
Il-komunitajiet Neokatekumenali, Malta 1989, p.29). Din l-intuwizzjoni
spiritwali m’ghandhiex tkun ristretta ghall xi grupp jew moviment izda ghandha
tkun l-intuwizjoni ta’ kull nisrani.
Meta
n-nisrani jibda jhoss ruhu parti mill-Knisja huwa jibda jara l-istorja
tal-Knisja fi prospettiva differenti “Jibda jhobb l-imghoddi
taghha, ihoss li qieghed fl-istess dghajsa taghha u jhossu responsabbli
tal-gejjieni” (Ibid p.30).
Ghalhekk
ghan-nisrani l-Knisja m’ghandhiex tibqa’ l-lokal tal-gebel biss izda komunità
tal-poplu ta’ Alla. L-operaturi pastorali m’ghandhomx jaqtghu qalbhom biex
innisslu fost il-poplu dan l-ispirtu. Irridu niftakru li l-ekklesjologija hadet
spinta kbira wara il-Koncilju Vatikan II. Infatti sa ftit snin qabel il-Koncilju
kien hemm l-idea li l-lajci ghandhom jitolbu, jaghtu karità lill foqra filwaqt
li jobdu. Dan wassal ghall-idea, almenu fis-subkonxju li l-Knisja tikkonsisti
biss fil-Papa, l-Isqfijiet, qassisin u religjuzi filwaqt li l-lajci baqghu
passivi.
Il-Koncilju
zviluppa l-idea li l-Knisja hija l-poplu t’Alla migbur madwar l-Ewkaristija
f’isem it-Trinità. Kull nisrani jrid jasal biex jhobb l-Knisja u jibda jqisha
bhala Ommu, “Meta n-nisrani li jaf x’qieghed jghid, jitkellem mill-Knisja
bhala ommu, huwa ma huwiex qieghed icedi ghal xi impuls naturali; huwa qieghed
jesprimi rejalta; ‘Il-maternità tal-Knisja’, kiteb Scheeben, mhux titlu
vojt; u lanqas xebh dghajjef mal-maternità naturali. Ma jfissirx biss li l-Knisja
tagixxi lejna infusna bhala omm tenera... Din il-maternità hija reali daqs
il-presenza ta’ Gesù fl-Ewkaristija, jew reali daqs il-hajja soprannaturali
f’ulied Alla” (De Lubac Henri, The
Motherhood of the Church, San Francisco 1982, p.7).
Hekk
lill-poplu ghandna nghallmuh li filwaqt li hemm differenza bejn is-sacerdozju
ministerjali u dak tal-fidili, madankollu ahna qeghdin naghmlu parti minn Knisja
wahda. Dan jesprimih tajjeb il-Koncilju Vatikan II meta jiddeskrivi l-Knisja
bhala l-poplu t’Alla. B’idea ta’ poplu ma jfissirx li m’hemmx awtorità
izda jfisser li kulhadd jaghmel parti. L-idea ta’ poplu taghllimna li l-Knisja
hija suggetta ghall- imperfezzjonijiet tal-bnedmin. “Jekk il-Knisja hija poplu
f’mixja lejn l-art tas-sema, fejn tikseb il-perfezzjoni, wiehed ghalhekk jista’
jikkonkludi li l-Knisja hija suggetta ghal-ligijiet ta’ l-imperfezzjonijiet u
tat-temporanju; anki hija suggetta ghall-korrezzjonijiet u ghar-revizjoniiiet,
minghajr ma tqajjem skandlu jew allarm” (Dalla
Teologia del “Corpo Mistico” all”ecclesiologia del “ Popolo di Dio,
La Civilta Cattolica (2 Febbraio 1985) p. 212).
Fil-pastorali
u l-katekezi wiehed lanqas ghandu jinsa milli jenfasizza l-erba’ noti
karratteristici tal-Knisja li huma (i) wahda (ii) qaddisa (iii) kattolika (iv)
apostolika.
1.
Wahda. . . minkejja li fost l-insara hawn il-firdiet izda Sidna {esù
Kristu waqqaf Knisja wahda. Huwa d-dnub tal-bnedmin li fired l-insara f’hafna
knejjes u komunitajiet li ma humiex maghqudin mal-Knisja ta’ Ruma. Anki
hawnhekk ghandha ssir edukazzjoni fost l-poplu li m’ghandniex inharsu bl-ikrah
lejn hutna mifrudin mill-Knisja izda nitheggu fi spirtu ta’ ekumenizmu kif
kien tant mixtieq mill-Koncilju Vatikan II.
2.
Qaddisa . . . .Fil-katekezi wiehed ghandu jkun car xi tfisser il-qdusija
tal-Knisja. Ma tfissirx li kull minn huwa membru tal-Knisja bilfors qieghed
jaghti ezempju tajjeb. Izda l-Knisja
ghandha l-mezzi tal-qdusija li huma s-sagramenti li jqaddsu l-bniedem u jqarbuh
lejn Alla. Il-qdusija tal-Knisja tidher minn kemm minn uliedha ghexu hajja
qaddisa u ghamlu bosta gid lill-umanità.
3.
Kattolika. . . . Kattolika tfisser li ghandha l-potenzjal li tinxtered
mad-dinja kollha. It-teologu Svizzeru Hans Urs Von Baltasar jiddeskrivi b’dan
il-mod il-kattolicità tal-Knisja. “Catholica huwa infatti regjun fejn
ic-centru jinsab kullimkien (fejn l-Ewkarestija hija iccelebrata) u (strutturalment)
hija tista’ tkun tejoritikament kullimkien: geografikament, il-periferija
taghha testendi ‘sa truf l-art kollha’ (Apokalissi), periferija li qatt ma
tista’ tkun imbieghda mic-centru.”(Von Balthasar Hans Urs, Exploration in
Theology IV: Spirit and Institution, San Francisco 1995, p.65).
4.
Apostolika. . . .Apostolika tfisser li gejja mill-Appostli, li ghaddew l-awtorità
taghhom lill Isqfijiet. Li l-Knisja hija apostolika, jigifieri gejja mill-Appostli
jfisser wkoll li l-Knisja gejja minghand Alla.
Ghalhekk
fil-pastorali u l-kateketika bil-prudenza kollha ghandna nibnu ideja ta’
Knisja kif mixtieq mill-Koncilju Vatikan II ta’ poplu ta’Alla, izda li
madankollu ghandu l-awtorità tieghu bhall
f’kull socjetà ohra.
Bibliografija.
Jean-Herve,
Nicholas, Dalla Trinità alla Trinita II. Città del Vaticano 1992.
De
Lubac Henri, The Splendor of the Church, San Francisco 1999.Barbaglio, Giuseppe,
Dianich , Severino, Nuovo Dizionario di Teologia. Torino (1988).
Kittel
Gerhard- Friedrich Gerhard, Theological Dicitionary of the New Testament,
Michigan 1985.